Magie van de woorden

Elke dinsdag ben ik leesmoeder. Om beurten komen de kinderen de lerarenkamer in. Stuk voor stuk traag lopend, hoofd gebogen, boek bungelend tussen twee vingers. Het zijn de kinderen die als ze moeten stillezen stiekem niet lezen. Dat snap ik wel. De boekjes zijn te saai voor woorden. De hond is in het hok. Hij eet een brok. Waarom zou je moeite doen?
Ik zie die handen krommen, de benen schudden, de lijven wiebelen, terwijl de wijsvinger onder elk afzonderlijk woord schuift en zo hard op de pagina drukt dat het topje wit wordt. Ik zie verkrampte monden. Steeds opnieuw het woordje 'hond' moeten spellen. Hu.o.nnn.de of uhhu.o.n.be. De kinderen glijden bijna van hun stoel terwijl ze lezen. Maar steeds als hun hoofden bijna onder de tafel verdwenen zijn, herstellen ze zich. Naast hen zit ik, de vertegenwoordiger van de magie van het woord.
Maar alles, werkelijk alles, in de lerarenkamer is magisch, behalve de woorden.

Mijn oma

Mijn oma van zevenennegentig is pas geleden verhuisd van haar etage in het centrum van het dorp naar het bejaardentehuis dat aan de rand ervan ligt. Naast de oprit naar de snelweg. Ze vond het niet meer fijn om 's nachts alleen te zijn. Nu hoeft ze maar op een knop te drukken en dan is er iemand. De bejaarden wonen in noodgebouwen. Het echte bejaardentehuis is over twee jaar pas klaar.

Ik heb haar daar nog niet opgezocht. Ze woont in een kleine kamer volgepropt met meubels en laat de warme maaltijd die om half twaalf in de ochtend al in het restaurant geserveerd wordt, naar haar toe brengen. Ze vindt het te vermoeiend om erheen te gaan. Ze wil niet samen met de anderen eten. 

'Ik heb niets meer om naar uit te kijken,' zegt ze vaak.

Afkomst

We hebben het de laatste tijd veel over afkomst en hoe dat je leven bepaalt. Net luisterde ik naar een radiointerview met een schrijfster die van adel is. Je pikt ze er meteen uit, zei ze. Je herkent ze aan de vanzelfsprekendheid te mogen bestaan. Aan de ruimte die ze innemen.
Dat is inderdaad zo, ik herken ze ook direct. Wie uit een gegoede familie komt en wie niet.
Ik niet.

We hebben het gehad over plakken leverworst met augurk op verjaardagsfeesten. Over fabrieksarbeiders en boeren die zeggen: Eten in sterrenrestaurant is niet voor ons soort mensen.
Ook daar kom ik niet vandaan. Al aten we vanzelfsprekend nooit in sterrenrestaurants. Wij waren tegen plakken leverworst met augurk.
Ik ben geen boerin.

Gisterenavond nog zei man tegen mij: 'jij kunt best in therapie. Je hoeft alleen maar te zeggen dat je uit Limburg komt.'

Haar best

'De overblijfjuf trekt haar eigen kindje altijd voor,' zegt Jeetje.
'Hoezo?'
'Ze geeft haar kindje een zak chips als wij brood eten.'
'O, chips.'
'Ja, en wij willen dan ook chips, maar dat krijgen we niet. Ze geeft het alleen aan haar kindje. Zelf heeft ze altijd een lolly in haar mond, of kauwgom, en ze praat alleen maar in een andere taal met de andere overblijfjuffen.'
'O.'
'Ja. Ik zeg het niet tegen de juf hoor.'
'Waarom niet?'
'Ik vind het zielig. De juf geeft haar misschien op haar kop, terwijl ze toch haar best doet.'

Het maakproces

Jeetje (7) en haar vriendin heb ik beneden aan het schilderen gezet.  

'Die van jou is veel mooier,' hoor ik Jeetje al vrij snel zeggen. 'Véél mooier,' voegt ze er dreigend aan toe.

'Ik vind die van jou ook heel mooi hoor,' zegt haar vriendin.

'Ik wilde gewoon iets moois maken,' roept Jeetje uit. 'Dit is echt HEEL lelijk.'

'Jij zegt altijd dat het niet mooi is wat je maakt. Altijd.'

'Ja, maar nu vind ik het écht lelijk.'

'Ik vind het wel mooi.'

'Je liegt. Ik weet best dat je liegt omdat je aardig tegen mij wil zijn.'

'Ik vind het écht mooi.'

'Dit is een meisje van voren gezien met een zijkant neus. Dat klopt helemaal niet. Dat ìs gewoon niet mooi,' zegt Jeetje.

'Het gaat er niet om wat je maakt,' zegt haar vriendin. 'Als je het maar leuk vindt om te doen.'

'Dat is niet waar. Het gaat er om dat het mooi is,' zegt Jeetje. 

'Nee hoor.'

'Jawel. Je hebt ook een neplachje trouwens.'

'Je kunt een nieuw schilderij maken?'

'Dat wou ik dus net gaan doen,' zegt Jeetje.

Het doet mij pijn aan mijn oren deze dialoog. 

Het raadsel van de moordende moeder

Gisteren heb ik A perdre la raison gezien. Het waargebeurde verhaal van de moeder die haar vier kinderen vermoordt. Ik had me erg verheugd op die film.
'Misschien moet je je afvragen waarom je die film zo perse wil zien,' zei iemand me.
Een normale moeder die afglijdt in een duistere wereld en zo diep zakt dat ze haar kinderen uiteindelijk ombrengt. Ik wil denk ik dichtbij zo'n schrikbeeld komen. Ik wil het meemaken. Het is allang bekend dat de eigen ouders de grootste bedreiging voor een kind vormen. Het is niet de buitenwereld. Ik ben het zelf.
Maar na het zien ervan ben ik niet dichterbij de oplossing van het raadsel van de moordende moeder gekomen. Het bleef gewoon een vreemde move van die vrouw.

Tijdsbeeld

Op een houten bankje aan het water lag het boek Succesvol solliciteren. Ik had het van veraf al zien liggen. De kaft flapperend in de wind. Er was in de omtrek niemand te bekennen dus lag het er al een tijdje. Naast de bank stond een vuilnisbak maar daar was Succesvol solliciteren niet in terechtgekomen. Kennelijk was het boek daar neergelegd opdat het nog door iemand gezien zou worden. Opgepakt. Misschien zelfs meegenomen. Iemand die er baat bij zou kunnen hebben. Ik bleef er even naar kijken. Ik draalde om Succesvol solliciteren heen, deed wat stretch oefeningen bij het bankje. Ik dacht aan mijn eigen boek dat in de ramsj terechtgekomen was. Hoe het er nu toch weer even uitgelicht werd, opflakkerde. Daarna rende ik verder zonder nog naar Succesvol solliciteren om te kijken. Zonder het zelfs maar te hebben aangeraakt.