Apropos

In mijn trenchcoat een roze kinderparaplu boven mijn hoofd stond ik op de pont naar Noord. Op weg naar de avond over de Amerikaanse schrijfster Edith Wharton. Het was een dinsdag, de regen kwam met bakken uit de hemel, ik was vermoedelijk de enige die het huis verliet om naar een literaire bijeenkomst te gaan. Maar na enig dwalen door een verlaten Tolhuisgebouw, bleek dat er zich in een achterafzaal een illuster Edith Wharton gezelschap ophield. En ik zeeg neer.
Iemand vertelde over haar leven in de New Yorkse upper class, de vertaalster sprak over het hoe en wat van het uitzoeken van de verhalen voor Romeinse koorts en ook over het vertalen ervan, een interbellum-leesclub las een fijn verhaal van haar voor. Toen het afgelopen was, kletsten we wat na, dronken een Martini. Tot er een oudere dame op me af kwam lopen, glimlachend, elegant en mijn naam zei. Daar raakte ik de Edith Wharton draad kwijt.
 'Het gaat goed met jou, hè?' zei ze alleen maar.
We keken elkaar aan. Ik kende haar ook wel ergens van. Ze zei hoe ze heette.
'Ja. Het etui,' zei ik. 'Ik heb het etui nog altijd, weet je dat.'
'Rood-wit gestreept,' zei ze glimlachend.
'Ja.' Mijn wangen begonnen te gloeien. Er was geen verbergen meer aan. Ik kleurde rood tot op mijn kruin en besefte meteen dat het lang geleden was dat dat zo gebeurde.
Het kwam misschien door de hartelijkheid waarmee het ging, haar oprechtheid, de directheid of hoe je het ook noemt.
Ook kwam het omdat ik bijna twintig jaar terug de tijd in werd geworpen, een vorig leven intuimelde, en als vanzelf meteen weer mijn afgrijselijk verlegen zelf aannam. De actrice en de schrikachtige toneelschrijfster. Zij had voor iedereen een etui gemaakt als toitoitoi voor de première van de lunchvoorstelling in Bellevue. Mijn oma was net begraven.
'Het is best bijzonder dat ik dat etui nog heb,' mompelde ik. 'Ik raak namelijk alles kwijt.'
Dat was ook zo.

Mensen!

De limousine rijdt voor. Zal ook de kwaaie zus zo dadelijk uitstappen of niet? De ouders, de broers en zussen plus aanhang staan langs de kant van de weg te wachten op de hereniging. Zit ze er in?
Na een redelijk onthutsende documentaire over bejaarden en seks, ben ik beland bij Het Familiediner. Dat trek ik toch beter dan innige liefde op leeftijd. Het ligt meer in m'n straatje.
'Waarom heb je gekozen om te komen?' vraagt de presentator aan de moeder van de kwaaie zus.
'Ruzies en dat allemaal, is ook helemaal niet fijn voor ons.' Ze huilt. 'Het blijft toch familie, hè?'
De deur van de limousine gaat open. Nee, ze zit er niet in. De kwaaie zus is thuisgebleven.
Terwijl ik dit zit te schrijven, wordt er op tv alweer een nieuwe ruzie uit de doeken gedaan. Deze keer is er een onoverkomelijk probleem tussen twee zussen die elkaar al negen jaar niet gezien hebben omdat er na vaders dood heibel was ontstaan over de verdeling van een fiets en een televisie.
Ik kijk nergens van op.
Ik zou die limousine zo ongeveer mijn hele familie rond kunnen sturen. Een paar keer rond, zelfs. En niemand zou ooit in- of uitstappen. Het is een komen en gaan van lege limousines.
Familie is heel onbetrouwbaar, dat blijft het gekke, terwijl je zou denken van niet.
O ja, tussendoor zag ik nog een stukje Spoorloos. Daar had een 47-jarige dochter haar vader dan eindelijk gevonden. Familie! Iemand die op haar lijkt. Ze wist waar ze vandaan kwam. Eindelijk kon ze haar draai vinden

Kletsklatsklets etc

Over inspiratie dacht ik na, terwijl ik rende en naar een gesprek met Hugo Camps luisterde. Wat kan die man het allemaal goed verwoorden. De melancholie. De berusting. De spijt.
Maar na een kilometer of wat viel het programma weg en was ik alleen met m'n stomme geadem en mijn platvoeten op het wegdek. Klets-klats-klets-klats. Een kamerolifant die op de vlucht geslagen was. Ik was alleen met dit logge zoutzak-lijf dat het plan had gehad om soepel voorwaarts te gaan. In de frisse fruitige ochtend. Over de wegen te vliegen als het ware. Feel Free and Light as a Feather stond op het nieuwe t-shirt van de negenjarige.  Niks daarvan. Helemaal niks.
Ik was dat lijf. Meer niet.  Kletsklatskletsklats. Iedere stap moest gezet. Hugo Camps had hier zeker een mooi verhaal van kunnen maken.
Ook had ik het plan om over mijn inspiratiebronnen te gaan nadenken omdat ik daar vanmiddag een gesprek over ga voeren, maar daar kwam ook al niets van terecht. Wel kwam ik op een idee voor nog een nieuw boek.

De lezende mens

Midden op het grasveld van het gemeentezwembad,  op de middenstip leek wel en pal in de zon, lag een kolossale mevrouw te lezen. Van verre al zag ik het politie-blauwe badpak en het witte, slappe vlees. Naast haar een rode C-1000 tas, een geopende zak chips van Euroshopper. Eenmaal dichtbij gekomen was er het parelende zweet. Het dunne haar in een mini-staartje bijeengebonden. Haar hoofdhuid. Met één hand ondersteunde ze haar kin en las een bibliotheekboek. Het was: De Avonden.
Even verderop, op een bankje in de schaduw zat een forse, wat oudere moslima, helemaal ingepakt en in het zwart, ook te lezen. Proust. A la recherche du temps perdu.
Toen ik even goed keek, zag ik op het gras overal mensen liggen, verdiept  in een boek.
Ik vroeg me zelfs af of hier acteurs waren ingezet die een spel met onze verwachtingen speelden. Het moest wel een test zijn. Hoe stigmatiserend bent u?
Maar het was echt.

Zomertijd

Na schooltijd is het in mijn straat een komen en gaan van rubberboten op kinderbenen, blootsvoetse jongens en meisjes, terwijl op het trottoir alweer de eerste verloren badlakens liggen. Lekker dik en zacht. Vanaf de voordeur hoor ik de kinderen gillen terwijl ze één voor één van de brug springen (een mengeling van angst en vrijheid) Er is de symfonie van het plonzen.
Op de steiger heerst bedrijvigheid. Daar krioelen kleuters met oranje vleugeltjes vol lucht, naast hen de volwassenen met hun benen bungelend in het water of starend naar de kim. Foto's twitterend van het kroost. Ook liggen er groepen ouders in badkleding in de berm, of hoe je dat stukje gras daar ook noemen mag, met flesjes bier en zonnebrand. Veel tatoeages valt me op. Het zijn de vaders en moeders van de kinderen met zwemdiploma's. Het is een dinsdagmiddag op Steigereiland. Het café opent zijn deuren, de eerste bitterballen worden naar buiten gedragen. De glazen fonkelen op dienbladen. En ik vraag me steeds af wat er hier niet klopt aan het plaatje.

Wie wat leest en wanneer

Ik lees wat mensen hebben gelezen die ik goed vind, misschien moet ik eerder zeggen: ik schaf de boeken aan die de mensen die ik goed vind geïnspireerd hebben, en als ik eens een zee van tijd heb zal ik ze van begin tot eind tot me nemen. En dan ben ik weer wat wijzer. Het mens dat ik de afgelopen dagen erg goed vond, was dus Valeria Luiselli en omdat zij volgens Cees Nooteboom beïnvloed is door Rousseau, heb ik Rousseau besteld. Zijn Bekentenissen en Overpeinzingen van een eenzame wandelaar.
Zo heb ik hier de laatste tijd ook een paar romans plus een biografie van Simenon mijn hol in gesleept. Omdat wijlen Marquez zo dol op hem was. En ik niet verder kan, zonder kennis te hebben genomen van Simenon. Ik wou dat ik de boeken met het kopen alleen al gelezen had. Maar dat vergt tijd. En het meest van de tijd zit ik voor mijn huis op de stoep te kijken naar steppende kinderen die toch het hoekje omgaan terwijl ze dat niet mochten. Of kinderen die krijten. Een doodgewoon leven van Karel Capek naast mij op het tafeltje. Ongelezen, dicht.
Door Luiselli is niet alleen Rousseau het huis ingekomen, maar ook een fles whisky. Op de stoep met een glaasje whisky naar de kinderen kijken, dat is goed te doen.

Hoe het echt is?

In de verte draait een rups van geblindeerde bussen de weg op. In bus nummer vijf zit ze. Traag gaat de stoet. Maar ze rijdt onherroepelijk bij ons vandaan. De snelweg op.
Ze kwam met haar ogen net boven het raam uit. Zij moet ons hebben kunnen zien, - haar vader en haar moeder - maar wij zwaaiden naar zwarte ramen. Waarachter ergens ons schrandere meisje met de twee vlechtjes, bodywarmer en de korte broek. Al elf dagen vier jaar. Met in haar tas een banaan, drie pakjes sap en een extra legging. Tussen de vreemde kinderen. Ze had er zin in.
'Het is allemaal nep,' had ik haar vanmorgen nog op het hart gedrukt, 'alles wat je daar straks zult zien, is nep. Onthoudt dat.'
'Zoals in de Efteling,' zei ze, 'dat was ook allemaal nep, hè?'
'Het is een nep-wereld.'
Ze wist van de nep-wereld. Ze zei dat draken niet bestonden. En dat die wolf van Roodkapje nep was, zoals ook Roodkapje zelf.
Maar ze loopt daar zelf natuurlijk wel echt rond. In sprookjeswonderland. En hoe het echt is, weet ik ook niet.